Ile naprawdę może kosztować pożyczka

Najważniejsze informacje

• Koszt pożyczki konsumenckiej ograniczają w Polsce dwa niezależne limity: odsetki maksymalne i maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu. Liczy się je osobno i osobno obowiązują.
• Przy stopie referencyjnej NBP 3,75% (wrzesień 2026) odsetki maksymalne wynoszą 15% w skali roku, a odsetki maksymalne za opóźnienie — 19% rocznie.
• Pozaodsetkowe koszty — prowizje i opłaty — nie mogą przekroczyć 10% pożyczonej kwoty plus 10% za każdy rok kredytowania, z twardym sufitem 45% całkowitej kwoty kredytu.
• Dla pożyczek na 30 dni lub krócej limit kosztów pozaodsetkowych jest jeszcze ostrzejszy i wynosi 5% pożyczonej kwoty.
• Sufit 45% zaczyna realnie działać dopiero przy umowach dłuższych niż mniej więcej 3,5 roku. Krócej wiąże wzór procentowy, nie sufit.
• Trzycyfrowe RRSO przy chwilówce nie oznacza, że firma łamie prawo. RRSO jest zawsze podawane w skali roku, więc krótki okres spłaty zawyża ten wskaźnik z definicji.
• Jeśli kredytodawca przekroczy limity albo pomyli się w obowiązkowych informacjach, możesz skorzystać z sankcji kredytu darmowego i oddać wyłącznie pożyczony kapitał.

Dwa limity, które działają równolegle

Większość poradników pisze o „maksymalnym koszcie pożyczki” tak, jakby był jeden. Są dwa, dotyczą różnych rzeczy i liczy się je niezależnie.

Naruszenie któregokolwiek z nich nie unieważnia całej umowy. Postanowienie ponad limit po prostu nie wiąże — nadwyżkę kredytodawca musi zwrócić.

Odsetki maksymalne w 2026 roku

Wzór jest prosty i zapisany w kodeksie cywilnym: odsetki maksymalne to dwukrotność sumy stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego. Dla odsetek za opóźnienie dodaje się 5,5 p.p. zamiast 3,5.

Praktyczny wniosek: kiedy RPP obniża stopy, automatycznie spada też górna granica oprocentowania pożyczek — bez żadnej zmiany w ustawie. Warto sprawdzić aktualną stopę referencyjną przed podpisaniem umowy, jeśli od publikacji oferty minęło kilka miesięcy.

Limit kosztów pozaodsetkowych — wzór i przykłady

Artykuł 36a ustawy o kredycie konsumenckim ogranicza wszystko, co nie jest odsetkami. Wzór wygląda tak:

limit = 10% kwoty kredytu + 10% × (liczba dni spłaty ÷ 365) × kwota kredytu, przy czym wynik nigdy nie może przekroczyć 45% kwoty kredytu.

Dla umów na 30 dni lub krócej obowiązuje osobna, ostrzejsza zasada: 5% pożyczonej kwoty.

Widać z tego rzecz, o której rzadko się pisze: sufit 45% zaczyna wiązać dopiero powyżej mniej więcej 1 277 dni, czyli około 3,5 roku. Przy krótszych umowach ogranicza wzór procentowy i realny limit jest niższy niż 45%.

Jak było przed 2023 rokiem

Limity w obecnym kształcie wprowadziła ustawa z 6 października 2022 r., nazywana antylichwiarską. Porównanie pokazuje skalę zmiany.

Dla pożyczki 2 000 zł na rok oznacza to spadek dopuszczalnych kosztów pozaodsetkowych z 1 100 zł do 400 zł.

Dlaczego RRSO chwilówki bywa trzycyfrowe

To pytanie wraca w każdej dyskusji o pożyczkach krótkoterminowych i odpowiedź jest mniej sensacyjna, niż się wydaje.

RRSO zawsze wyraża koszt w skali roku, niezależnie od tego, na ile dni faktycznie bierzesz pieniądze. Przy pożyczce na 60 dni wskaźnik odpowiada na pytanie „ile kosztowałoby to, gdybyś tak pożyczał bez przerwy przez cały rok”. Dlatego nawet koszt mieszczący się w ustawowych limitach daje RRSO rzędu stu kilkudziesięciu procent.

Weźmy 1 000 zł na 60 dni przy maksymalnych dopuszczalnych kosztach: około 116 zł opłat plus około 25 zł odsetek, razem mniej więcej 141 zł. To 14% za dwa miesiące — i w przeliczeniu na rok daje RRSO rzędu 120%. Firma nie łamie przy tym żadnego limitu.

Wniosek praktyczny: RRSO służy do porównywania ofert o podobnym okresie spłaty. Zestawianie RRSO chwilówki na 30 dni z RRSO kredytu na 5 lat nic nie mówi. Do oceny pojedynczej krótkiej pożyczki lepiej patrzeć na całkowitą kwotę do zapłaty w złotych.

Czego limity nie obejmują

• Odsetek za opóźnienie — mają własny limit (19% rocznie w 2026 r.) i naliczają się poza limitem kosztów pozaodsetkowych.
• Kosztów sądowych i egzekucyjnych, jeśli sprawa trafi do sądu lub komornika.
• Refinansowania i przedłużeń. Tu trzeba uważać najbardziej: przedłużenie spłaty bywa konstruowane jako nowa umowa, a wtedy limit liczy się od nowa. Kilka rolowań pod rząd potrafi zsumować koszty do poziomu, którego pojedyncza umowa nigdy by nie osiągnęła.

Jeśli nie dajesz rady spłacić w terminie, zanim sięgniesz po przedłużenie, porównaj jego koszt z kosztem konsolidacji albo z ugodą rozkładającą dług na raty.

Sankcja kredytu darmowego

To najmocniejsze narzędzie, jakie ustawa daje pożyczkobiorcy — i jednocześnie najrzadziej używane.

Jeśli kredytodawca naruszy obowiązki informacyjne wskazane w ustawie, konsument może złożyć pisemne oświadczenie i wtedy spłaca wyłącznie kapitał, bez odsetek, prowizji i pozostałych kosztów. Podstawą jest art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.

Warunki, o których trzeba pamiętać:

• dotyczy wyłącznie konsumentów, czyli osób, które zaciągnęły zobowiązanie na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą,
• obejmuje kredyty konsumenckie do kwoty 255 550 zł,
• oświadczenie trzeba złożyć w ciągu roku od całkowitego wykonania umowy — to termin zawity, po jego upływie uprawnienie bezpowrotnie wygasa,
• typowe podstawy to błędnie wyliczone RRSO, nieprawidłowo podany całkowity koszt kredytu, brak lub wadliwość informacji o zasadach spłaty i o dodatkowych opłatach.

Ocena, czy w konkretnej umowie doszło do naruszenia, wymaga zwykle przejrzenia dokumentów przez prawnika. Bezpłatnie zrobi to miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów albo Rzecznik Finansowy.